บำรุงสุขฟาร์ม ผู้เปิดจักรวาลน้ำผึ้งไทย

การบินของผึ้งหนึ่งตัว อาจเล็กเกินจะมองเห็น แต่ทุกการขยับปีกที่บางเบานั้น สามารถเปลี่ยนทั้งป่าทั้งผืนได้ ความสัมพันธ์ของ ผึ้ง ป่า และระบบนิเวศเกี่ยวโยงกันด้วยเส้นสายบาง ๆ แต่มั่นคง ซึ่งเห็นได้จากผลลัพธ์ที่แสดงชัดด้วยความอุดมสมบูรณ์และรสชาติของน้ำผึ้งแต่ละหยด ดั่งที่ คุณเบนซ์-วุฒิชัย อินทร์ประยงค์ ปราชญ์น้ำผึ้งแห่ง บำรุงสุขฟาร์ม ได้บอกกับเราว่า “ เสน่ห์ของน้ำผึ้งคือความไม่เสถียร นั้นคือเสน่ห์ที่ทำให้หลงใหลแบบไม่รู้จบ ”

การเดินทางที่เริ่มต้นจากความหลงใหลในรสหวาน สู่การสะสมน้ำผึ้งทั่วประเทศไทย คุณเบนซ์ใช้เวลากว่า 10 ปี เดินทางตามรอยปีกบางเบาของผึ้ง ตั้งแต่เชียงราย ถึง นราธิวาส และยังไม่หยุดค้นหาต่อเพียงเพื่ออยากให้คนไทยได้ลิ้มรสน้ำผึ้งที่คุณภาพดีและหลากหลาย จากหนึ่งหยด เป็นหนึ่งขวด จนตอนนี้ความตั้งใจเหล่านั้นกลายเป็นคลังแสงน้ำผึ้งที่มีมากกว่า 130 รสชาติ ( และยังมีทีท่าว่าจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ) จากหลากหลายที่มา แม้ไม่มีหน้าร้าน ไม่ขายออนไลน์ แต่ทุกครั้งเมื่อ “ บำรุงสุขฟาร์ม ” เปิดร้านตามงาน Event ผู้คนก็หลั่งไหลมาหาไม่ขาดสาย นอกจากน้ำผึ้งหลายร้อยขวดที่คุณเบนซ์เปิดโตกหน้ากว้างเกือบเมตรให้ได้นั่งล้อมวงชิมได้น้ำผึ้งได้ทุกรสตามใจ กินเวลากว่าครึ่งค่อนวัน ก็ยังมีภาพจำของร้านที่เห็นปุ๊ป ! รู้ปั๊ป ! ว่านี่แหละ “ บำรุงสุข ” แน่นอนไม่ผิดเพี้ยน คือ พร้อบแน่นร้านแบบจัดเต็มที่ขนมาด้วยรถปิกอัพคันเดียวมาเสมอ

เริ่มออกเดินทาง เพื่อตามหาความไม่แน่นอนที่น่าหลงใหล ย้อนรอยเท้าของปราญช์น้ำผึ้งคนนี้กลับไปแรกเริ่มเดิมที หมวกที่สวมระบุตำแหน่งเกษตรกรที่มุ่งหน้าเส้นทางเกษตรอินทรีย์ “ แรกเริ่มเดิมทีก็ทำเกษตรอินทรีย์ มีมาขายเครื่องจักสานอยู่พักนึง พอโควิดมาก็เริ่มหันมามองหาเรื่องความมั่นคงทางอาหารมากขึ้น ความมั่นคงทางอาหารสำหรับเรา มันไม่ใช่แค่การปลูกพืช แต่มันคือระบบนิเวศต่างหาก บวกกับเราชอบกินน้ำผึ้งอยู่แล้ว มีคำถามอยู่ในใจว่าทำไมน้ำผึ้งที่วางขายอยู่ตอนนั้นถึงมีไม่ค่อยหลากหลาย พอเริ่มศึกษา เริ่มสะสมแล้วก็เจอว่าไม่ใช่เลย น้ำผึ้งจริง ๆ แล้วมีรสชาติเยอะมาก และถึงแม้ว่าจะเก็บน้ำผึ้งจากสถานที่เดิม ช่วงเวลาเดิมรสชาติยังไม่เหมือนกันเลย ก็เริ่มหาว่าทำไม และนั้นก็เป็นเสน่ห์ที่ทำให้หลงใหลน้ำผึ้งแบบไม่มีวันจบ ”

ผึ้ง เกณฑ์วัดความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ที่มี KPI ชัดเจนแบบไม่อะลุ้มอล่วย หากสิ่งที่ส่งเสริมการอยู่อาศัยของผึ้งข้อใดข้อหนึ่งขาดหายไป ก็ปัดตกความสมบูรณ์ทิ้ง อย่างไม่มีข้อยกเว้น “ ผึ้งกับระบบนิเวศน์มันสื่อกันนะ ถ้าป่าไม่ดีผึ้งก็ไม่อยู่ ที่ไหนมีผึ้งแสดงว่าระบบนิเวศน์ตรงนั้นดี มันคือคำว่า พึ่ง(ผึ้ง)พาอาศัยอย่างแท้จริง ซึ่งผลลัพธ์ของความอุดมสมบูรณ์ มันก็แสดงออกมาเป็นรสชาติของน้ำผึ้งจากในพื้นที่นั้น ๆ อย่างเช่น น้ำผึ้งจากป่าทางภาคเหนือจะหอมชัดให้รสหวานแน่นอน เพราะแถวนู้นเกษตรกรปลูกลำใย ปลูกส้ม มีบางที่อาจมีติดเปรี้ยว ติดขมบ้าง อย่างทางภาคใต้น้ำผึ้งติดเปรี้ยว มีกลิ่นเฉพาะ มีกลิ่นทะเลติดไปบ้างบางที คราวนี้ก็ต้องอยู่ที่ลิ้นคนชิมด้วยว่ารับรสอะไรได้บ้าง ”

การเดินทางจากน้ำผึ้ง 4 ขวดที่เริ่มสะสม จนเปิดร้านขายในตอนนั้น เดินทางสู่การเป็นคลังแสงน้ำผึ้งกว่าร้อยรสชาติจากทั่วไทย ที่หยิบจับขวดไหนก็ล้วนแต่มีเรื่องราวบอกเล่าได้เสมอ “ เราไม่มีหน้าร้าน ไม่ขายในออนไลน์ เน้นออกตามงาน Event เพราะการอธิบายรสชาติด้วยตัวอักษร มันไม่เห็นภาพเท่าการได้มาชิมเอง เราเปิดขวดให้ชิมหมดเลย ชิมกี่ขวดก็ได้ไม่ซื้อไม่ว่าเลย มานั่งคุยกันได้เป็นชั่วโมง ๆ อยากให้เขาเดินเข้ามาเจอโลกของน้ำผึ้งแบบที่ผมเจอ อยากให้คนไทยได้รู้จักน้ำผึ้งดี ๆ ได้เห็นมิติใหม่ของน้ำผึ้ง ที่นี่เราไม่ได้อยากขายน้ำผึ้งอย่างเดียว แต่อยากให้คนเข้าใจว่าแต่ละขวดมีภูมิประเทศ มีฤดูกาล มีชีวิตของผึ้งอยู่ข้างในนั้น ”

“ เมื่อก่อนตอนยังขายเครื่องจักสานตอนนั้นขับ ลุงแดง ( ISUZU TFR ) คันนั้นอยู่กับเรามาตั้งแต่ ป.5 เวลาไปไหนคนก็จำได้เพราะขนของท่วมตลอด พอเปลี่ยนมาทำน้ำผึ้งก็ยังขนของเยอะเหมือนเดิม ร้านเราจำง่าย พร้อบแน่นตลอด ตู้ไม้หลังใหญ่ขนาด 2 เมตรก็เคยขนมาแล้ว มีโตกไซส์ใหญ่เกินมาตรฐานที่เราใช้เป็นโต๊ะกลาง วางน้ำผึ้งเป็นร้อย ๆ ขวดล้อมลงให้นั่งชิมกันอีก ”

น้ำผึ้งอยู่ในธรรมชาติ อยู่ในป่า อยู่บนต้นไม้ หรือบางทีอาจจะอยู่ใกล้ใต้ชายคาบ้านเรา แต่กลับไม่มีหมุดหมายปักบอกในแอพพลิเคชั่นไหน ๆ จึงจำเป็นต้องใช้ความเชี่ยวชาญของคนในพื้นที่ ที่รู้จักบ้านเขาดีกว่าใคร “ การได้มาซึ่งน้ำผึ้งมันไม่ใช่เดินดุ่ม ๆ เข้าป่าแล้วเจอเลย เราทำงานร่วมกับชุมชน กับชาวบ้าน การจะเข้าไปเก็บน้ำผึ้งไม่ใช่สุ่มสี่สุ่มห้าเข้าไปได้ เราจึงจำเป็นต้องพึ่งพาพรานป่า พึ่งพาชาวบ้านที่มีความชำนาญทั้งเรื่องเทคนิคและเส้นทางในป่า ถ้านับตั้งแต่เริ่มสะสมถึงตอนนี้ก็ 10 กว่าปี เราเดินทางไปทุกที่ตั้งแต่เชียงราย ถึงนราธิวาส เราไปมาหมดแล้ว ทุกวันนี้ก็ยังสนุกกับการตามหารสชาติใหม่ ๆ อยู่ตลอดเลย

ภาพจำที่เคยเข้าใจการจะได้มาซึ่งน้ำผึ้งนั้นต้องขึ้นเขา ปีนต้นไม้ใหญ่แต่จริง ๆ แล้วน้ำผึ้งหรือน้ำหวาน สามารถเก็บได้จากผึ้งตัวเล็กที่สามารถเลี้ยงได้อย่าง “ ชันโรง เป็นผึ้งตัวเล็กที่ไม่ดุ ค่อนข้างขยันหาอาหารเก่ง สามารถเลี้ยงได้ ให้น้ำหวานได้เหมือนกัน แต่ด้วยขนาดตัวที่ตัวเล็กมาก ปริมาณน้ำหวานก็จะน้อยตามไปด้วย ความโดดเด่นของน้ำหวานจากชันโรงคือรสชาติซึ่งแน่นอนว่าคนละแนวกับน้ำผึ้งเลย ไม่ใช่แนวหวานละมุนแบบนั้น แต่จะเป็นความหวานที่มาพร้อมกับกลิ่นหมักนิด ๆ คล้ายกลิ่นของเครื่องดื่มแอลกอฮอลล์ ตอนนี้ในประเทศไทยแยกได้รสชาติของน้ำหวานจากชันโรงได้เกือบ 35 ชนิด ตามถิ่นอาศัยและแหล่งอาหารที่ต่างกัน ”

หมวกเกษตรกรที่เคยสวมในอดีตไม่ได้ถูกถอดทิ้ง แต่คุณเบนซ์ยังคงส่งเสริมให้คนในชุมชนทำเกษตรอินทรีย์ ลักษณะการทำสวนแบบผสมผสาน ปลูกพืชผักสวนครัว ไม้ผล นอกจากคนจะได้กินได้ใช้จากผลผลิตที่ลงมือปลูกเอง ชันโรงก็ได้แหล่งอาหาร และส่งเสริมระบบนิเวศที่ดีในชุมชนตามไปด้วย “ นอกจากส่งเสริมให้คนในชุมชนกับเกษตรอินทรีย์ ก็ให้เค้าเลี้ยงชันโรงไปด้วย มีทั้งคนงานช่วยผสมเกสร พืช ผัก ก็เติบโต แล้วยังได้น้ำหวานชันโรงมาด้วย พอระบบนิเวศน์เล็ก ๆ หลังบ้านของเขากลมกล่อม ก็ขยายความอุดมสมบูรณ์ออกไปสู่ชุมชน ”

ผึ้งบินออกจากรังไปหาอาหารฉันใด นักสะสมน้ำผึ้งคนนี้ ก็ยังคงออกเดินทางส่งน้ำผึ้งที่มีในคลังต่อให้ผู้คนได้รู้จักและหลงใหลอย่างต่อเนื่องฉันนั้น “ เดือนนึงพี่ขับรถเป็นหมื่นกิโลเลยนะ ” เพราะรสชาติของน้ำผึ้งแต่ละขวด ไม่สามารถอธิบายออกมาเป็นตัวอักษรได้ดีและชัดเจนเท่าชิมเอง จึงตั้งใจที่จะนำน้ำผึ้งจากในคลังแสง เดินทางไปให้คนไทยได้ลองชิม แต่การเดินทางออกจากรังน้ำผึ้งครั้งนี้ แตกต่างจากทุกครั้งเราให้คุณเบนซ์ได้ทดลองขับ ISUZU D-Max Spark Flat Deck 2.2 Ddi MAXFORCE และบรรทุกของเพื่อไปจำหน่ายที่ SAMA Garden การยกตู้ไม้หลังโต ขึ้นหลังกระบะด้วยความสามารถของมัดกล้ามเนื้อแข็งแรงของคุณเบนซ์ เป็นเรื่องที่ทำเป็นประจำจนเคยชิน แต่การจัดตำแหน่งการวางของให้ลงล๊อคต่างหาก ที่ต้องใช้ความสามารถเฉพาะตัว “ บางคนเขามาถามว่า รับสอนจัดของหลังกระบะมั้ย ทำไมขนมาได้เยอะขนาดนี้ ”

“บำรุงสุขฟาร์ม หรอ ร้านนี้จำง่าย เพราะพร้อบร้านเราเด่น ตู้ไม้หลังใหญ่เป็นเหมือนภาพจำของร้าน มีบำรุงสุขที่ไหน มีตู้ไม้เป็นฉากหลังด้วยตลอด ถ้าลูกค้าใหม่เดินผ่านเห็นร้านเราสะดุดตา หยุดดู แล้วค่อยมาดูว่าขายอะไรนะ เป็นเหมือนการเรียกแขกเข้าร้านแบบไม่ต้องใช้คำพูด ” ของที่ต้องขนเพื่อไปออกบู๊ทแต่ละครั้ง ขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมาก ทั้งตู้ไม้ของจำเป็นที่ขาดไม่ได้ ยังไม่รวมลังน้ำผึ้ง , น้ำผึ้ง Infused รสชาติต่าง ๆ ที่มีน้ำหนักลังละเกือบ 20 กิโลกรัม ขนไปครั้งละ 5 ลังเป็นอย่างต่ำ

“ เราใช้อีซูซุมาตลอด ตั้งแต่ลุงแดงเราบรรทุกแบบเต็มพื้นที่ พอมาลองขนของด้วย ISUZU D-Max Spark คันนี้รู้เลยว่าแตกต่าง อย่างแรกคือกระบะพื้นเรียบ ไม่ต้องเผื่อพื้นที่ให้ซุ้มล้อ ใส่ลังน้ำผึ้งได้อย่างเต็มที่ ฝาท้ายก็เปิดได้ถึง 3 ทาง ยกลังน้ำผึ้งใส่ได้จากทุกทาง จะขยับตำแหน่งหรือขนลงก็ง่ายไม่ต้องขึ้น ๆ ลง ๆ หลายรอบ เบาแรงไปได้เยอะ เรื่องความทนของ ISUZU นี่ไม่ต้องพูดถึง ลุงแดงน่าจะเป็นคำตอบที่ชัดเจนที่สุด ถึงแม้ว่ามันจะแก่แล้ว แต่ก็ยังขับได้ เรื่องการดูแลรักษาก็ไม่ได้ยุ่งยาก อะไหล่หาง่าย ดูแลง่าย สำหรับงานที่ต้องบรรทุก ต้องขนย้ายเยอะ ๆ แบบเรารถปิกอัพกระบะตอบโจทย์ที่สุดแล้ว ”

“ เมื่อก่อนบำรุงสุขออกงานแทบทุกอาทิตย์ เราใช้ชีวิตเป็นรถเป็นส่วนใหญ่ ไปไหนก็ขับเอง จัดของ ลงของเองทั้งหมด แต่เดี๋ยวนี้เพลา ๆ ลงมาบ้าง แต่ก็ยังต้องเทียวไป เทียวกลับ นครสวรรค์ – สุรินทร์ – กรุงเทพฯ อยู่ดี เพราะตอนนี้กำลังทำคาเฟ่น้ำผึ้ง specialty ที่จังหวัดสุรินทร์ อนาคตจะย้ายไปอยู่ที่นู้นเป็นหลัก นอกจากคลังแสงน้ำผึ้งแล้ว ก็มีเปิดคลาสสอนชิมน้ำผึ้งที่นั่นด้วย ช่วงนี้เลยต้องขับไป – กลับบ่อยหน่อย “ เพราะรสชาติของความยาก มันหวานหอม เมื่อได้ลิ้มรสแล้วก็หลงเสน่ห์วนซ้ำ ๆ อยู่แบบนั้นไม่ต่างจากการได้มาเจอบำรุงสุขฟาร์มตามงาน Event

มาเริ่มต้นเป็นนักปลูก และเรียนรู้วิธีการกิน อยู่ อย่างยังยืน “ เมื่อก่อนเราทำเอง ขนของเองคนเดียวแบบ 100% เดี๋ยวนี้ก็มีเพื่อน มาคอยช่วยชงน้ำผึ้ง Infused เพราะบางคนนึกภาพไม่ออกว่าน้ำผึ้งรสชาติแบบนี้ เอาไปทำอะไรได้บ้าง เราเลือกน้ำผึ้งมาหมักกับผลไม้ผสมโซดา ชงเป็นเครื่องดื่มก็ย่อยความเข้าใจเกี่ยวกับน้ำผึ้งลงให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เวลาไปออกร้านเราเปิดเคาท์เตอร์เล็ก ๆ พ่วงกับการขายน้ำผึ้งขวดเผื่อใครที่อยากชิมน้ำผึ้งเป็นเครื่องดื่ม เป็นโซดา เป็นกาแฟ แบบ infused พอมาเห็นกระบะพื้นเรียบของ ISUZU D-Max Spark Flat Deck ต่อไปอาจจะทำร้านหลังกระบะเลยก็ได้ พื้นเรียบแบบนี้ต่อยอดได้เยอะ ขับไปไหนก็เปิดท้ายขายของได้เลย ”

ความอร่อยที่ไม่มีวันหมดอายุ แต่กาลเวลาจะจัดสรรรสชาติเพิ่มมิติให้น้ำผึ้งเอง “ เก็บวันนี้ ไว้กินปีอื่น น้ำผึ้งยิ่งหมักนานจะยิ่งอร่อย ขั้นต่ำ 2 ปี กำลังดีเลย นานสุดที่เคยรู้คือน้ำผึงที่เก็บไว้ 3,000 กว่าปีก็ยังกินได้ แน่นอนสีมันไม่เหมือนที่เก็บวันแรก มันจะค่อย ๆ คล้ำขึ้น แต่ไม่มีทางเสีย ยิ่งหมักนานกาลเวลาก็จะค่อย ๆ เพิ่มรสเข้าไปเอง เปิดชิมแต่ละปีก็ให้รสชาติไม่เหมือนกัน เราไกด์รสชาติให้คนชิมได้ว่าชิมแล้วจะเจอกับรสชาติอะไรบ้าง แต่จะได้รสมากหรือน้อยมันก็อยู่ที่ลิ้นของแต่ละคนด้วย นอกจากจะแนะนำให้รู้จักน้ำผึ้งจากที่ต่าง ๆ เราสอนให้เขาชิมเป็น รู้และแยกแยะได้ ถามว่าหวงไหม ความรู้ที่มีจริง ๆ คือไม่เลย อยากให้คนรู้เยอะ ๆ ด้วยซ้ำ จะได้ช่วยกันดูแลผึ้ง ดูแลระบบนิเวศ เพราะถ้าระบบนิเวศมันพัง มันไม่ได้พังที่ผมคนเดียว ทุกคน ที่อยู่ทุกที่ก็ได้รับผลกระทบกันหมด ” น้ำผึ้ง 1 หยดที่ได้ลิ้มรส นอกจากจะสะท้อนถึงระบบนิเวศของพื้นที่บริเวณนั้น ๆ มีผลไม้อะไร สภาพอากาศเป็นอย่างไร ยังมีชีวิตของผึ้งอยู่ในนั้นด้วย คุณเบนซ์ยังคงเดินหน้าเก็บสะสมเรื่องราวชีวิตของผึ้งที่ละช่วงเวลาไว้ในขวด ที่ต้องอาศัยทั้งเวลา แรงกาย และแรงใจในการเดินทางเสาะหา เพื่อให้ได้มาซึ่งความหวานหอมเคล้าเรื่องราวของน้ำผึ้งไทย

จากวันแรกที่เริ่มสะสมน้ำผึ้งจนถึงวันนี้ ไม่มีแม้ขั้นตอนไหนที่มีทางลัดอะไรที่จะบังคับธรรมชาติได้เลย สิ่งที่คุณเบนซ์ยังคงยึดมั่นนั้นคือ “ คำว่าสำเร็จสำหรับเรามันไม่ได้วัดจากจำนวนขวดที่ขายได้ แต่คือความเข้าใจ ความกระหนักรู้ถึงความสำคัญของระบบนิเวศมากกว่า ถ้าผึ้งแข็งแรง ป่าก็แข็งแรง ถ้าป่าแข็งแรง คนก็อยู่ได้ เราไม่ได้ดูแลแค่ผึ้ง แต่ต้องดูแลพื้นที่รอบ ๆ บ้านของผึ้งด้วย โจทย์ของเรามันใหญ่กว่าจำนวนของที่ขาย แต่มันคือระบบนิเวศ ”

คุณเบนซ์ทิ้งท้ายไว้ว่า “ เสน่ห์ของการทำงานตรงนี้คือความราบเรียบแต่มั่นคง เพราะเราเชื่อว่าบางเส้นทางไม่ต้องเร่งก็ได้ แค่เดินต่อไปทุกวันนั้นก็เหมือนย้ำรอยที่เคยจางนั้นให้ค่อย ๆ ชัดเจนขึ้นสำหรับเราว่าเท่านี้เพียงพอ ถ้าเราฟังเสียงผึ้งให้ดีเราจะรู้ว่าธรรมชาติกำลังบอกอะไรเราอยู่ ”

ดูรายละเอียดรถ